Яагаад хятад ханзнууд дөрвөлжин хэлбэртэй байдаг вэ?

Англи, Монгол хэлний үсгүүд урт, нарийн, янз бүрийн хэмжээтэй байдаг бол хятад ханзнууд бараг бүгд ижил хэмжээтэй дөрвөлжин хэлбэртэй харагддаг.

Энэ нь зүгээр нэг загварын шийдэл биш. Харин олон мянган жилийн турш хөгжсөн хятад бичгийн системийн онцлог бөгөөд бичих, унших, хадгалах, уран бичлэг хөгжүүлэхэд чухал үүрэгтэй байдаг.

Ханз гэж юу вэ?

Хятад хэлний ханз (汉字) нь үсэг биш, харин өөрөө утга илэрхийлдэг бичгийн тэмдэг юм. Нэг ханз нь нэг үе, нэг утга эсвэл үгийн нэг хэсгийг илэрхийлдэг.

Жишээлбэл:

• 山 – Уул

• 人 – Хүн

• 水 – Ус

• 木 – Мод

Хэд хэдэн ханзыг нийлүүлэхэд шинэ үг үүсдэг.

Жишээ нь:

• 学 (сурах)

• 生 (төрөх, хүн)

学生 = Сурагч

Эдгээр ханз бүр өөрийн гэсэн бүтэцтэй боловч бүгд нэг ижил хэмжээтэй дөрвөлжин орон зайд багтаж бичигддэг.

Яагаад дөрвөлжин бүтэцтэй байдаг вэ?

1. Тэнцвэртэй, ойлгомжтой бичигдэхэд

Ханз бүр олон зураас, бүрэлдэхүүн хэсгээс бүрддэг. Хэрэв хэмжээ нь өөр өөр байвал бичвэр эмх замбараагүй болж, уншихад хүндрэлтэй болно.

Ижил хэмжээтэй дөрвөлжин бүтэц нь ханз бүрийг жигд байрлуулах боломжийг олгодог бөгөөд бичвэрийг илүү цэвэр, ойлгомжтой харагдуулдаг.

1. Унших хурдыг нэмэгдүүлдэг

Судлаачдын үздэгээр, унших үед хүний нүд ханзыг нэг бүрчлэн биш, харин бүхэл дүрсээр нь таньдаг.

Ханз бүр ижил хэмжээтэй байх нь нүдийг мөрөөр жигд хөдөлгөж, үгийг илүү хурдан танихад тусалдаг. Иймээс урт хэмжээтэй текст уншихад ч унших хэмнэл алдагддаггүй.

1. Уран бичлэгийн урлагийн үндэс

Хятадын уран бичлэг буюу 书法 (Shūfǎ) нь дэлхийн хамгийн эртний бичгийн урлагийн нэг юм.

Уран бичлэг хийхдээ зөвхөн ханзыг зөв бичихээс гадна дараах зүйлсийг анхаардаг.

• Зураасны дараалал

• Зураасны урт, богино

• Даралт

• Хоорондын зай

• Ханзны төвийн тэнцвэр

• Дөрвөлжин орон зайг зөв ашиглах

Иймээс нэг ханзыг гоёмсог бичихэд олон жилийн дадлага шаарддаг.

Ханз бичихэд мөрддөг үндсэн дүрмүүд

Хятад хэл сурагчид хамгийн түрүүнд зураасны дарааллыг сурдаг. Учир нь ханзыг дур мэдэн бичдэггүй.

Үндсэн зарчмууд нь:

• Дээрээс доош

• Зүүнээс баруун

• Хэвтээ зураасыг босооноос өмнө

• Гадна хүрээг эхэлж, дотор хэсгийг дараа нь

• Доод хэсгийг хамгийн сүүлд дуусгах

Эдгээр дүрмийг баримталснаар ханз илүү тэнцвэртэй, зөв хэлбэртэй болдог.

Хятад хүүхдүүд ханзыг хэрхэн сурдаг вэ?

Хятадын бага сургуулийн сурагчид 田字格 (Tiánzìgé) буюу дөрвөн хэсэгт хуваасан дөрвөлжин нүдтэй дэвтэр ашигладаг.

Энэ дэвтэр нь ханзны төвийг зөв олох, хэсгүүдийн хэмжээг жигд байлгах, зураасыг зөв байрлуулахад тусалдаг. Ийм аргаар хүүхдүүд багаасаа зөв бичгийн хэвшилтэй болдог бөгөөд өнөөдөр ч Хятад, Тайвань болон бусад хятад хэл хэрэглэдэг бүс нутагт өргөн ашиглагдсаар байна.

Хятад хэл сурахдаа зөвхөн ханз цээжлэх бус, түүний бүтэц, бичих зарчим, соёлыг ойлгож сурах нь хэлний мэдлэгийг илүү бат бөх болгодог. Дөрвөлжин харагддаг энгийн нэгэн ханзны цаана хэдэн мянган жилийн түүх, соёл, урлаг нуугдаж байдаг нь хятад бичгийн хамгийн сонирхолтой онцлог юм.